debata a Sensorium_artlab

Archeologia mediów

Dzieło sztuki jest zawsze dzieckiem swojego czasu (…) Każdy etap rozwoju kultury rodzi własną sztukę, który już nigdy nie powtórzy się. Próba ożywienia zasad minionego czasu rodzi rzeczy prawie zawsze poronione. 

Wasilij Kandinsky O duchowości w sztuce

 

Współczesne działania artystyczne – podejmowane na granicy mediów analogowych i cyfrowych – opierają się nierzadko na zasadach odkrytych dawno temu. Systemy optyczne aparatu fotograficznego czy kamery filmowej, wykorzystują prawa optyki i perspektywy centralnej (polegające na przedstawianiu trójwymiarowej przestrzeni na płaszczyźnie w sposób zbliżony do tego, jaki tworzy ludzkie oko). „Grę” z zasadami percepcji podejmują również najnowsze urządzenia służące do rejestracji obrazu, oparte na sensorach nowej generacji, płynnym zoomie optycznym czy pięcioosiowej technologii optycznej stabilizacji. Innowacje technologiczne, odsłaniając naturę percepcji wizualnej, wprowadzają do swoistej archeologii mediów, której osią jest idea perspicere – widzenia poprzez. Wydaje się, że właśnie ona może być ważnym źródłem refleksji nad współczesnymi technologiami obrazu, takimi jak: edycja ekranowa czy wytwarzanie sztucznej rzeczywistości. (Siegfried Zielinski 2010).

 

Ernst Gombrich w książce Sztuka i złudzenie (z 1960 roku) postrzega dzieje sztuki jako stopniowe odchodzenie od wiedzy i zmierzanie ku „widzeniu czystemu” – do jakiego aspirował impresjonizm. Sztuka coraz bardziej odrywa się od postrzegania i ignoruje ograniczenia aparatu wzrokowego. Sprzyjać temu może zarówno specyficzna budowa ludzkiego oka (zasada camery obscury), jak też unikalna właściwość umysłu zdolnego do przetwarzania odbitej fali świetlnej czarno-białe obrazy.

 

Działania wizualne, w prezentowanych instalacjach, polegają na kompilowaniu złudzeń jako wytworów percepcji wzrokowej. Dwuwymiarowy obraz będący rzutem przestrzeni w procesie odcyfrowywania przez zmysły staje się elementem fałszującym przestrzeń. Rudolf Arnheim w książce Sztuka i percepcja widzenia pisał, że obraz jako rzut siatkówkowy dwuwymiarowy, „odkodowuje” trzeci wymiar poprzez kompilowanie obrazów i zmanipulowanej informacji. Oznacza to, że aż 90 procent postrzeganej rzeczywistości – to iluzja. Podobnymi zagadnieniami interesują się artyści, teoretycy sztuki, humaniści i filozofowie. Ich dyskusje – nawet jeśli niełatwe – stawiają nowe pytania i prowadzą do rozwoju międzydziedzinowych dyskursów.

Paneliści:

Alicja Panasiewicz, Aleksander Byrski, Jacek Wachowski, Alek Rokosz, Maciej Woźniak